در ادامهی سه گفتار پیشین و جایگاه والای نظام سیاسی و اهمیّت سیستم رهبری و فرماندهی لرتباران برای شناخت از هویت و اصالتها، در مجال حاضر به ساختار سیاسی ایل بهمئی پرداخته میشود که در کنار بویراحمد، طیبی، دشمنزیاری، چرام و بابویی سازمان ایلات ششگانه بخش کوهستانی کهگیلویه تاریخی را در قرن اخیر سامان داده است. ادامهی گفتار
بایگانی دسته: ایل بهمئی
سرزمین ایل بهمئی
هرچند در سالهای قبل و در پستهای «جغرافیای ایل بهمئی»، «تقسیمات اقلیمی بهمئی» و «آب و هوای بهمئی» نگاهی به فاکتورهای جغرافیایی آن گشت امّا مناسب دیده شد تا در مجال حاضر و در ادامه چند گفتار پیشین نگاهی به سرزمین و قلمرو جغرافیایی ایل بهمئی بر مبنای آثار دکتر جواد صفینژاد انداخته شود. به هر عنوان ایشان در این باره بیان داشتهاند: ادامهی گفتار
تاریخ طایفه علاءالدینی
همانگونه که در پست تاریخ ایل بهمئی ذکر شد پیران و بزرگان بیان میدارند بهمئی یک ایل اصیل با منشاء نژادی واحد مبتنی بر روابط خویشاوندی پدرتباری است. وجود جد مشترک، مبنایی بود که بهمئیها عموماً سخت بدان باورمند بودند و خود را فرزندان نیای مشترکی بنام «بهمن» میدانستند. ادامهی گفتار
عروسی در ایل بهمئی
همانگونه که در گفتار ازدواج در ایل بهمئی اشاره گشت دکتر الویا رسترپو همسر زندهیاد دکتر نادر افشار نادری، مراسم عروسی با رسومات خاص خویش را یکی از مراحل ازدواج در میان بهمئیها عنوان کرده بودند؛ بنابراین مطابق بر وعدهای که داده شده بود، به دلیل نقش و اهمیّت آن، در گفتار حاضر بصورت مستقل مورد توجه قرار خواهد گرفت. ادامهی گفتار
قلعه خاننشین در ایل بهمئی
علاوه بر بهون، قلعه خاننشین نیز یکی دیگر از انواع مسکن در گذشتهی ایل میباشد که در پست مسکن در ایل بهمئی وعده داده شده بود تا در چارچوب گفتاری مستقل بدان پرداخته گردد. در همین راستا دکتر الویا رسترپو همسر زندهیاد دکتر نادر افشار نادری، انواع مسکن در میان بهمئیها را بشرح زیر عنوان کردهاند: ادامهی گفتار
بهون در ایل بهمئی
همانگونه که در گفتار مسکن در ایل بهمئی اشاره گردید دکتر الویا رسترپو همسر زندهیاد دکتر نادر افشار نادری، بهون را مسکن غالب در بهمئی عنوان کرده بودند؛ و نیز همانطور که وعده داده شده بود به دلیل نقش و اهمیّت آن در زندگی سنتی ایلیاتیهای بهمئی، بنابر، این امر قرار گرفت تا در چارچوب پست مستقلی بدان پرداخته شود. ادامهی گفتار
مقاله ایل بهمئی در سال 1398 شمسی
در ادامه پست پیشین، در گفتار حاضر، مقاله جدید دکتر علی بلوکباشی که در سال 1398 بعنوان بخشی از کتاب «مردمشناسی اقوام و ایلات ایران» منتشر شد ارائه میگردد. مقایسه هر دو مقاله با فاصله زمانی حدود پنجاه سال میتواند تفاوتها و نگرش پژوهشگر در دو بازه زمانی و موقعیت مختلف را نمایان کند؛ بعنوان مثال در مقاله سال 98 ضمن ارجاع به روایت افسانهگونه نیای مشترک بهمئیها در مقاله نخست، اشارهای به فاصله زمانی آن که یکی از پربحثترین موضوعات مطرح شده طی سالهای اخیر (از جمله در بخش دیدگاههای بهمئی دات کام) بوده، نشده است. ادامهی گفتار
مقاله ایل بهمئی در سال 1344 شمسی
همانگونه که در پست پژوهشگران پهنهی بهمئی نیز اشاره گردید به جرأت میتوان گفت در میان بهمئی پژوهان، کاملترین و پرمایهترین آگاهیها درباره ایل بهمئی را پژوهشهای زندهیاد دکتر نادر افشار نادری ارائه داده است. تحقیقات دکتر افشار نادری از آن جهت ارزشمند میباشد که ایشان با داشتن علم و دانش مردمشناسی مدت زیادی در طول سالهای 1346 تا 1347 یعنی زمانیکه هنوز ساختارهای سنتی ایلات و طوایف تا حدودی پابرجا بودند در بین طوایف ایل بهمئی سکونت گزیده و از نزدیک به بررسی جنبههای گوناگون نظام ایلی بهمئی پرداختند. ادامهی گفتار
ازدواج در ایل بهمئی
همانگونه در پست هویت و فرهنگ ایل بهمئی نیز اشاره گردید؛ آداب و رسوم زیرمجموعهای از فرهنگ جوامع بشری است که آن نیز خود جزوی از هویت یک قوم و گروه انسانی بشمار میرود. با عنایت به اینکه هدف از راهاندازی وبسایت بهمئی دات کام شناخت از اصالت خویشتن در چارچوب هویت قوم بزرگ لر و بویژه ایل بهمئی میباشد در این مجال کوتاه نگاهی به رسم ازدواج بعنوان یکی از عناصر فرهنگی هویت بهمئی انداخته میشود. ادامهی گفتار
مسکن در ایل بهمئی
در زمینه شناخت ایل بهمئی و آثار منتشر شده در این باره، نام دکتر نادر افشار نادری با نام ایل بهمئی گره خورده است. بهمئی دات کام در این مجال به بررسی و شناخت یکی از جنبه های زندگی سنتی در ساختار ایلیاتی عشایر بهمئی می پردازد. مسکن، موضوعی که آدمی همواره نیازمند آن می باشد و در دوران های گوناگون و سرزمین های مختلف، انواع متفاوتی از آن را شاهد بوده است. ادامهی گفتار
خانواده در ایل بهمئی
خانواده یک پدیده ی تاریخی و کوچک ترین و در عین حال بنیادی ترین واحد اجتماعی هر جامعه است. زیرا در داخل خانواده است که جامعه و سنت هایش تکرار می شوند، لذا مطالعه ی این پدیده برای فهم یک جامعه ی معیّن غیر قابل اجتناب بوده و بنابراین بایستی به عنوان یک پدیده مهم و جامع در نظر گرفته شود.بر همین اساس نمی توان درباره خانواده فقط به بحث های نظری اکتفا نمود، بلکه باید از نمونه های متنوع آن بر حسب منطقه و طبقه ی اجتماعی صحبت کرد. ادامهی گفتار
آب و هوای بهمئی
در این مجال تلاش می گردد در ادامه ی شناخت جغرافیای ایل بهمئی، به مبحث آب و هوای آن بعنوان یکی از عناصر جغرافیایی پرداخته شود. لازم به ذکر است مطالب ارائه شده، وضعیت آب و هوایی بهمئی را در اواسط دهه ۴۰ شمسی مورد بررسی قرار داده است. وضعیت هایی که با گذشت زمان و تغییرات آب و هوایی در سطح کره زمین، هم اکنون دچار دگرگونی هایی گشته اند. به هر سوی همانگونه که پیشتر نیز اشاره گردید؛ سرزمین بهمئی به دلیل وجود رشته کوههای بلند غارون، کوه سیاه و کوه سفید دارای دریافت بارش برف و باران در نقاط مرتفع کوهستانی می باشد. ادامهی گفتار
تقسیمات اقلیمی بهمئی
سرزمین مشترک بعنوان مهّم ترین بخش از عناصر مهّم تشکیل دهنده هویت بهمئی، دارای جایگاه رفیعی در گذشته ی طوایف ایل بهمئی بوده است. سرزمینی که بهمئی ها در گذر زمانهای دراز در آن ساکن بوده و تاریخ، فرهنگ و اصالت خویش را در چارچوب آن جستجو می کرده اند. ادامهی گفتار
داستان کُلو
استفانی کرونین، استاد تاریخ دانشگاه لندن می نویسد: «رضاشاه پس از بنیاد نهادن سلسله ی پهلوی، برنامه ی افراطی غیرمذهبی، تمرکزگرایی وسیع و طی سالهای بعداز آن سیاست های خشونت آمیزی را غالباً از طریق بکارگیری ارتش به اجرا درآورد. طرح های حکومت رضاشاه بطور اساسی بوسیله ی ادامهی گفتار
قلعه نادر بهمئی
سرزمین مشترک بعنوان اصلی ترین بخش از عناصر مهّم تشکیل دهنده هویت اقوام و ملّت ها، همواره مورد توجه ویژه قرار داشته است. انسان همیشه نسبت به سرزمین مادری خویش احساس تعلق می نموده تا جاییکه در فرهنگ ایرانی از سرزمین ایران بعنوان میهن و وطن در جایگاه مادر ایرانیان نام برده می شود. ادامهی گفتار
پژوهشگران پهنهی بهمئی
هر چند بیشتر زوایای تاریخ ایل بهمئی، تاریخ شفاهی می باشد که سینه به سینه منتقل گردیده است امّا از دوره حکومت قاجارها به این سو تعدادی از پژوهشگران نیز اشاراتی به گذشته ی بهمئی ها داشته اند. بهمئی دات کام در ارائه مطالب خویش همواره می کوشد تا در کنار استفاده از کلام پیران و بزرگان، از آثار مکتوب و منابع مستند تاریخی نیز بهره ببرد. ادامهی گفتار
هویت و فرهنگ ایل بهمئی
وقتی سخن از «ما» پیش می آید بحث «هویت» به میان کشیده می شود. مرز ما از دیگران توسط هویت ما مشخص می گردد. اهمیّت هویت از آن جهت می باشد که یکی از عوامل مهّم انسجام اجتماعی در هر گروه و جامعه ای است. ادامهی گفتار
مال مُلا موسی
ایل بهمئی در کلیّت خویش دارای ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی می باشد. همانگونه که در پُست ساختار ایل بهمئی اشاره گردیده است؛ دکتر نادر افشار نادری ساختار ایل بهمئی را به ترتیب شامل: ایل، تیره، طایفه و دَهه، مال و خانوار می نامد. ادامهی گفتار
به یاد دکتر نادر افشار نادری
دکتر نادر افشار نادری، دارای درجه دکترای مردم شناسی از پاریس فرانسه درسال ۱۳۴۴ و از علاقمندان به مطالعهی مردم شناسی عشایر ایران بود. دکتر افشار نادری عشایر کهگیلویه، لرهای غرب ایران، عشایر ترکمن، شاهسون های آذربایجان، کردهای کردستان و کرمانشاه، عرب های دشت میشان، بخشی از ترکهای قشقایی و عشایر کرمان را مورد مطالعه قرار داده بود. ادامهی گفتار
ریشه واژه و نقش دَهه در ساختار ایل بهمئی
در گفتار تاريخ ايل بهمئي اشاره شد كه بهمئي ها خود را فرزندان نيايي بزرگ به نام بهمن مي دانند. همچنين گفته شد با گذشت زمان و گسترش جمعيت، ساختار ايل بهمئی به شكل گسترده تری نمود پيدا كرده است. دكتر نادر افشار نادری در جزوه مونوگرافی ايل بهمئي كه به سال 1347 منتشر شده است سلسله مراتب اجتماعيِ ساختار ايل بهمئي را شامل: ايل، تيره، طايفه، دَهه و در پايان خانواده بيان می نمايد. ادامهی گفتار
قلعه نجف بهمئی
دکتر نادر افشار نادری در جزوه مونوگرافی ایل بهمئی که به سال ۱۳۴۷ منتشر شده است، درباره سرزمین بهمئی اشاره می نماید: بهمئی، سرزمین وسیع و ناشناخته ای است. مردم این سامان و آثار باستانی آن تا به حال مورد مطالعه قرار نگرفته اند. ادامهی گفتار
بهمئیها در سفرنامه دوبد
در قرن نوزدهم شاهد ورود افراد اروپایی به سرزمین ایران (همچون دوران صفویه) و به ویژه نواحی جنوب و جنوب غربی کشور می باشیم. رشته کوههای زاگرس در این حدود یادآور سلسله های بزرگ عیلامی، هخامنشی و ساسانی است. ادامهی گفتار
بهمئیها در فارسنامه ناصری
منطقه ی کُهْگیلویه با مساحتی نزدیک به ۱۵۵۰۰ کیلومتر مربع در جنوب ایران و میان رشته کوه های زاگرس قرار گرفته است. کهگیلویه منطقه ی کوهستانی است که از شرق با سرزمین تُرکهای قشقایی در استان فارس ، از شمال غرب و غرب با سرزمین بختیاری و استانهای اصفهان و خوزستان و از جنوب با شهرستان دیلم در استان بوشهر(که خود زمانی جزء فرمانداری کل کهگیلویه بود) همسایه است. ادامهی گفتار
بهمئیها در سفرنامه لایارد
پس از سلسله اتابکان لر بزرگ، بختیاری بعنوان یکی از بازماندگان آن، از زمان صفویه (که گفته میشود نظام متمرکز حکومتی ایران جانی دوباره گرفته بود) مرتباً در قامت نیرویی تأثیرگذار و حتّی مدعی در سیاست کشور مطرح بوده است. در همین راستا حکومت محمدتقی خان چهارلنگ را پس از حکومت زندیه میتوان یکی از مقاطع مهّم تاریخ بختیاری و در کل منطقه جنوب غرب در رابطه با سیاست کلان کشور دانست. خان چهارلنگ که بخش قابلتوجهی از بختیاری و ادامهی گفتار
تنگ كُپ بهمئی
جغرافياي ايل بهمئی از نظر وجود آثار و بناهای تاریخی، یکی از سرزمین های مهّم در نواحی کهگیلویه و بختیاری است. دكتر نادر افشار نادري در جزوه مونوگرافی ایل بهمئی، منتشر شده به سال 1347، درباره منطقه بهمئي مي نويسد: بهمئي سرزمين وسيع و ناشناخته اي است. مردم اين سامان و آثار باستاني آن تا به حال مورد مطالعه قرار نگرفته اند. ادامهی گفتار
بهمئیها و کهگیلویه
سرزمین کُهگیلویه از دیرباز مسکن و دیار اقوام ایرانی بوده است. این منطقه تاریخی هم اکنون به سرزمین ایلات ششگانه (بَهمِئی، بویراحمد، طیبی، چُرام، باشت و باوی و دِشمِنزیاری) معروف میباشد. ایلات و طوایف ساکنِ کهگیلویه در طول حیات خویش با پستی و بلندیهای بسیاری مواجه بودهاند. چنانکه برخی از آنها به دلایل گوناگون از جمله درگیری با سلسلههای حاکم بر منطقه، پراکنده و یا تضعیف شدند. ادامهی گفتار
بهمئیها و بهبهان
بهمئی ها به دلیل همسایگی، از قدیم تا کنون دارای ارتباطات قوی و پایدار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی با شهر تاریخی بهبهان بوده اند. برای درک بهتر موضوع، ابتدا اشاره ای به گذشته منطقه «لیراو» که خاستگاه اولیه بهمئی ها بوده و از نظر جغرافیایی جزو سرزمین کهگیلویه است می گردد ادامهی گفتار
بهمئیها و حکومت زند
از آنجایی که حکومت زندیه خود زیرمجموعه تبار لر بوده اند و با کمک و همراهی طوایف لر، حاکم ایران گردیدند، مناسبات گسترده ایی با لرتباران برقرار کرده بودند. انتخاب شیراز به پایتختی سلسله زند هم مزید بر علت شد و این ارتباط را میان آن دو قوی تر نمود. در این میان طبیعی بود رقابت ها و حتی درگیریهایی صورت پذیرد. چنانچه تاریخ نشان داده قوم لر بیشتر از جانب همین اختلاف ها و رقابت های درونی ضربه خورده است. به هر سوی ایل بهمئی نیز جدا از این تحولات نبود و بهمئی دات کام در این مجال به بخشی از این حوادث که باعث جدا گردیدن تعدادی بهمئی از سرزمین مادریشان شد، به طور گذرا اشاره خواهد کرد. ادامهی گفتار
تاریخ ایل بهمئی
پیران و بزرگان بیان می دارند بَهْمِئی یک ایل اصیل و با منشاء نژادی واحد است. تمام بَهْمِئی ها چه افراد عادی و چه کدخدا و خان ، دارای یک جد مشترک می باشند. واژه بهمئی یعنی منسوب به بهمن و در واقع اسم ایل بهمئی هم از نام همین جد مشترک گرفته شده است. بهمن جد مشترک و نیای بزرگ ایل بهمئی که فرزندانش توانسته اند در گذر زمان موجودیت خود را حفظ کرده و نسل خود را بخوبی گسترش دهند تا آنکه سرانجام بعنوان یک ایل مستقل و استخوان دار قد عَلَم نمایند. ادامهی گفتار
و امّا برنو
در زمانی که اسلحه موجود در دست عشایر عمدتاً تفنگ اِنفیلد انگلیسی و موسین ناگانت روسی بود، تفنگی پا به میدان نبرد گذاشت که از لحاظ کارایی و عملکرد، حقیقتاً یک سر و گردن از رقبایش بالاتر بود. ادامهی گفتار
طوایف ایل بهمئی
ایل بهمئی یک مجموعه پدر تبار است و در نهایت از نظر نسب شناسی به یک نیای مشترک می رسد. از آنجایی که با گذشت زمان و ازدیاد جمعیت، ایل بهمئی دارای طوایف گوناگونی گردیده است ما در این مجال سعی خواهیم کرد شناخت صحیحی از طوایف ایل بهمئی به دست آوریم. ادامهی گفتار
جغرافیای ایل بهمئی
بَهْمِئی، منطقه وسیعی است در جنوب غربی ایران واقع در غرب استان کُهْگیلویه بویراحمد و شرق استان خوزستان که حدود آن از شمال به خط الرأس کوه کارون (غارون) در جنوب استان چهارمحال و بختیاری، از غرب به خاک جانَکی گرمسیر و رامهرمز و از جنوب به حومه ی شهرستان بهبهان محدود می شود و شرق آن را خاک ایل طیبی فراگرفته است. ادامهی گفتار
ساختار ایل بهمئی
در شاکله سنتی ایل بهمئی از نظر ساختار سلسله مراتب عشایری، بزرگترین واحد سیاسی – اجتماعی «ایل» می باشد که دارای دو تیره احمدی و مُحْمَدی (مُهْمَدی) است. هر کدام یک از تیره های احمدی و مُحْمَدی خود به چندین طایفه تقسیم می شوند. ادامهی گفتار
تنگ سولک بهمئی
رشته كوه حاتَم واقع در چند كيلومتري از شهر لِكَك (ليكَكْ)، مركز شهرستان بَهْمِئي، در غرب استان كُهگيلويه بُويراحمد و شمال شهرستان بهبهان، آثار باستاني گرانقدري را در دل خود جاي داده است كه نشان از اهميت منطقه در دوران باستان دارد. ادامهی گفتار