تنگ كُپ بهمئي

جغرافياي ايل بهمئی از نظر وجود آثار و بناهای تاریخی، یکی از سرزمین های مهّم در نواحی کهگیلویه و بختیاری است. دكتر نادر افشار نادري در جزوه مونوگرافی ایل بهمئی، منتشر شده به سال 1347، درباره منطقه بهمئي مي نويسد: بهمئي سرزمين وسيع و ناشناخته اي است. مردم اين سامان و آثار باستاني آن تا به حال مورد مطالعه قرار نگرفته اند. در دفتر حاضر، کوشش شده است که مسائل اساسی اجتماعی – اقتصادی عشایر بهمئی توصیف و تجزیه و تحلیل شود. مطالعه آثار باستاني بهمئي كار ما نيست. ما چند سطري به معرفي برخي آثار تاريخي منطقه بهمئي مي پردازيم، فقط براي اينكه مسؤلان مربوطه به اين منطقه نيز توجه كنند؛ چه بسا كه اين توجه، روشنگر بعضي زواياي تاريك تاريخ تمدن كشور ما شود.

تنها اثر تاريخي در منطقه بهمئي كه مورد تحقيق معدودي باستان شناس همچون بارون دوبد روسي قرار گرفته، نقوش تنگ سولك است. امّا خاك بهمئي آثار تاريخي ناشناخته ديگري هم دارد كه شايان توجه بيشتري هستند. از جمله آثار بجا مانده در تنگ كُپ بهمئي است.

دكتر افشار نادري در ادامه مي نويسد: در تنگ كُپ، دوازده كيلومتري شمال شرقي مُمْبي (مركز بخش منطقه سردسيري بهمئي احمدي) آثار تاريخي قابل توجهي وجود دارد و تا آنجا كه ما مي دانيم، هنوز از چشم متخصصان مستور مانده است زيرا راه دور و پر فراز و نشيبي دارد. در تنگ كپ 18 خانوار با جمعيت 104 نفر از سادات رضا توفيق زندگي مي كنند. اين خانوار ها زمستان را در همين تنگ مي گذرانند، عده اي نيز به منطقه گرمسيري ليكك رفته اند. تابستان همه به دلي مهره (مهرگان) مي روند. [سادات رضاتوفيق در اصل جزو سادات ايل طيبي هستند كه به خاك بهمئي آمده اند.]

در قسمت شمالي خانه هاي مسكوني سادات رضاتوفيق، در اعماق يك دره ژرف، خرابه هاي زيادي كه هنوز هم خراب نشده اند، ظاهراً از زمانهاي دور باقي مانده است. 70 تا 80 خانه مدوّر سنگي، مجموعه ي اين خرابه ها را تشكيل مي دهند. سنگ هاي عظيمي كه گاه طول آنها از 150 سانتيمتر و عرض و قطر آنها از يك متر تجاوز مي كند، چنان با دقت و دايره وار روي هم قرار گرفته اند كه اغلب كوچك ترين منفذي بين آنها ديده نمي شود. ارتفاع ديوار مدوّر خانه ها بين دو تا چهار متر و قطر دايره خانه ها بين سه تا شش متر است. در وسط هر خانه، ستوني از سنگ هاي عظيم ومدوّر كه روي هم چيده شده است قرار دارد. از سقف خانه ها هيچ اثري نيست. بعضي از اين خانه ها بدون سقف، با ستون سنگي وسط آن تقريباً سالم و دست نخورده باقي است. ظاهراً سنگ ها براي اينكه خوب روي يكديگر قرار بگيرند تراش خورده اند. هيچ نوع گچ يا ساروج براي اتصال سنگ ها بكار نرفته است. در ضمن سنگ ها اكثراً چنان بزرگ و سنگين اند كه دو يا چهار نفر قادر به جابجا كردن آنها نيستند.

همانگونه كه در نوشته هاي دكتر افشار نادري آشکار است؛ منطقه ي بهمئي داراي سابقه تاريخي قابل توجهي می باشد و در روزگار صنعتي و تكنولوژيكِ امروز كه يكي از نقاط مهّم در فرهنگ و هویت ملتها و اقوام، همين جنبه هاي تمدن تاريخ گذشتگان است، بر نسل امروز بهمئی است كه حافظ چنين آثار گرانقدري بوده و در انتقال اين آگاهيهاي ارزشمند به نسل آينده نیز كوشا باشد.

12 thoughts on “تنگ كُپ بهمئي

  1. با سلام خیلی عالی بود
    لطفا به وب سایت سرآسیاب یوسفی سر بزنید و اگر مطلب جالب و عکسهای تاریخی در مورد شهرستان بهمیی و بخش های سرآسیاب و ممبی دارید به ایمیل من ارسال کنید تا به اسم خودتون بزنم در ضمن از عکسهای وب سایت من هم میتونید در سایتتون استفاده کنید.صمیمانه از شما متشکرم

    • سلام
      باتشکر از ابراز محبت شما، به اطلاع می رساند کپی برداری از مطالب بهمئی دات کام با ذکر منبع بلامانع می باشد.
      موفق باشید

  2. من بچه خاک پاک این دیارم لطفا برای ورود به انجا از من اجازه بگیرید صلوات به روح این مرد شریف که الان در بین ما نیست این پیام از قبر به دست شما میرسد

  3. سلام و با عرض خسته نباشید فراوانـ..
    چن وقت پیش تو اینترنت فهمیدم یکی از شهرای مازندران ایران به اسم شهر “نور” هس که تو یه تَنگ قرار گرفته با اسم کُپ سفلا و امامزاده ی هم داره به اصم بیژن!!که اهالی همو شهر”نور” بیجِن میخوننش و تو پرس جو در مورد نژادشون میگن بیجِنی هستیم..
    اصن یه ماهه رفتم تو امپاس خداصدشاهده!نمیدونم!!!ینی همش تشابه اسمی هس!ی همه تشابه غیر ممکنه!!!!
    گویششون “لهجه” مث لُرای بهمیی دارنَم.
    میشه شما کمی جستجو کنید و ی بنده گیج را از امپاس دراورید؟؟؟

    • سلام
      با تشکر از ابراز محبت شما، در رابطه با کسب آگاهی در خصوص امامزاده بیژن در استان مازندران می توانید به مطلب منتشر شده توسط سایت فارس نیوز مراجعه نمایید. به هر حال گذشته از اینکه حقیقت ماجرا چه می باشد باید در موارد مشابه (تشابهات اسمی گروهها و اقوام) توجه نمود که تا بررسی های موثق تاریخی صورت نگیرد، صِرف وجود اینگونه شباهت ها نمی توان وابستگی های قومی را به دست داد. همچنین با عنایت به اینکه زبانهای ایرانی دارای یک ریشه می باشند، وجود واژه های مشترک همچون « کپ » (اگر دارای تلفظ و معنی یکسان باشد) در بین آنها امری طبیعی بوده و صِرف اینگونه اشتراکات زبانی نمی توان خاستگاه های مشترک قومی را استنباط نمود.
      به هر روی، بهمئی دات کام پیگیری درخواست شما را مدنظر قرار خواهد داد هرچند که از شواهد بر می آید ارتباط قومی میان طایفه بیژنی و ساکنان منطقه امامزاده بیژن در استان مازندران وجود نداشته باشد.
      موفق باشید

      • خیلی ممنون از رسیدگی زود به نظرات!:ِ)
        منظورم از لهجه فقط صرفآ کلمه کپ نیس,بلکه کل لهجه یا زبون شباهتای خیلی زیادی دارن حتی تو وزن گویشیشون.
        بازم تشکر و سپاس فراوانـ..

        • سلام
          همانگونه که در کامنت پیشین عرض گردید؛ بهمئی دات کام پیگیری درخواست شما را (تا زمان بدست آوردن فرصت مناسب برای بررسی موضوع) مدنظر قرار خواهد داد. هرچند هدف اوّل برای بهمئی دات کام شناخت اصالت ایل بهمئی در ساختار سنتی آن می باشد؛ یعنی ساختارهایی که تا اواخر دهه 40 شمسی کمابیش پابرجا بوده اند.
          پیروز باشید

  4. با سلام و خسته نباشید …اطلاعاتی درمورد روستای تاریخی کارند اگه دارید خواهشا در اختیارم قرار دهید چون دارم بر روی این روستا تحقیق می کنم با تشکر…

    • سلام
      با سپاس از ابراز محبت جنابعالی، روستای کارِند یکی از مناطق تاریخی منطقه ی بهمئی احمدی می باشد که برخی از پژوهشگران در آثار خود بدان اشارتی داشته اند. دکتر احمد اقتداری در کتاب دیار شهریاران در این باره می نویسد:
      کارِند نام روستایی است که بر ارتفاعات دره تنگ کوچکی که چشمه آب گرمی و نخلستان کوچک زیبایی دارد مُشرف است. در میان خانه های روستایی این آبادی طاقهای گشاده قوسی از گچ و رواقهای پنج و هفت با ترکیبی بلند و زیبا و گشاده و بسیار دقیق و حساب شده وجود دارد و می توان گفت بمانند خانه های دهدشت است. اگر نظر آقای دکتر هاینس گاوبه آلمانی در خصوص ساختمانهای قدیمی دهدشت را بپذیریم و آنها را بدوران صفوی منسوب بدانیم، ساختمانهای کارند بهمئی گرمسیر هم از دوره صفویه است امّا من بدون آنکه در گمان خود اصراری داشته باشم عقیده دارم که بدوران صفوی بر بناهای بازمانده دوران سلجوقیان و اتابکان در کنار آبهای مناطق این کوهستان عمارات ویرانه های قدیم بازسازی شده و یا در ساختمان عمارت دوران صفوی از سبک ساختمانی بنیان های قدیمی تر اقتباس شده است.
      همانگونه که در کلام دکتر اقتداری آشکار است قدمت بناهای روستای کارند به حداقل ۴۰۰ سال پیش در دوره ی حکومت صفوی برمی گردد هرچند ممکن به زمانهای قدیمی تر چون سلسله های سلجوقی و اتابکان (۸۰۰ إلی ۹۰۰ سال قبل) نیز برسد.

      • سلام ممنون و متشکر از اطلاعات که در مورد روستای کارند در اختیارم قرار دادین …
        در این پروژه ای انجام میدم باید
        شناسه ی کتاب ؛سال نشر کتاب ؛محل نشر؛ناشر و صفحه ی که در مورد روستا توضیح داده رو داشته باشم اگه در دسترس دارید خواهشا در اختیارم قرار دهید …
        ممنون و متشکر

        • سلام
          اطلاعات مورد درخواست شما بدین قرار است:
          1- نام کتاب: آثار و بناهای تاریخی خوزستان (دیار شهریاران)
          2- نویسنده: احمد اقتداری
          3- سال نشر: 1375
          4- ناشر: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
          5- محل نشر: تهران
          6- صفحه 408
          موفق باشید

پاسخ دادن به Mojtaba rezvani لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.