تنگ کُپ بهمئی

جغرافیای ایل بهمئی از نظر وجود آثار و بناهای تاریخی، یکی از سرزمین های مهّم در نواحی کهگیلویه و بختیاری است. دکتر نادر افشار نادری در جزوه مونوگرافی ایل بهمئی، منتشر شده به سال ۱۳۴۷، درباره منطقه بهمئی می نویسد: بهمئی سرزمین وسیع و ناشناخته ای است. مردم این سامان و آثار باستانی آن تا به حال مورد مطالعه قرار نگرفته اند. در دفتر حاضر، کوشش شده است که مسائل اساسی اجتماعی – اقتصادی عشایر بهمئی توصیف و تجزیه و تحلیل شود. مطالعه آثار باستانی بهمئی کار ما نیست. ما چند سطری به معرفی برخی آثار تاریخی منطقه بهمئی می پردازیم، فقط برای اینکه مسؤلان مربوطه به این منطقه نیز توجه کنند؛ چه بسا که این توجه، روشنگر بعضی زوایای تاریک تاریخ تمدن کشور ما شود.

تنها اثر تاریخی در منطقه بهمئی که مورد تحقیق معدودی باستان شناس همچون بارون دوبد روسی قرار گرفته، نقوش تنگ سولک است. امّا خاک بهمئی آثار تاریخی ناشناخته دیگری هم دارد که شایان توجه بیشتری هستند. از جمله آثار بجا مانده در تنگ کُپ بهمئی است.

دکتر افشار نادری در ادامه می نویسد: در تنگ کُپ، دوازده کیلومتری شمال شرقی مُمْبی (مرکز بخش منطقه سردسیری بهمئی احمدی) آثار تاریخی قابل توجهی وجود دارد و تا آنجا که ما می دانیم، هنوز از چشم متخصصان مستور مانده است زیرا راه دور و پر فراز و نشیبی دارد. در تنگ کپ ۱۸ خانوار با جمعیت ۱۰۴ نفر از سادات رضا توفیق زندگی می کنند. این خانوار ها زمستان را در همین تنگ می گذرانند، عده ای نیز به منطقه گرمسیری لیکک رفته اند. تابستان همه به دلی مهره (مهرگان) می روند. [سادات رضاتوفیق در اصل جزو سادات ایل طیبی هستند که به خاک بهمئی آمده اند.]

در قسمت شمالی خانه های مسکونی سادات رضاتوفیق، در اعماق یک دره ژرف، خرابه های زیادی که هنوز هم خراب نشده اند، ظاهراً از زمانهای دور باقی مانده است. ۷۰ تا ۸۰ خانه مدوّر سنگی، مجموعه ی این خرابه ها را تشکیل می دهند. سنگ های عظیمی که گاه طول آنها از ۱۵۰ سانتیمتر و عرض و قطر آنها از یک متر تجاوز می کند، چنان با دقت و دایره وار روی هم قرار گرفته اند که اغلب کوچک ترین منفذی بین آنها دیده نمی شود. ارتفاع دیوار مدوّر خانه ها بین دو تا چهار متر و قطر دایره خانه ها بین سه تا شش متر است. در وسط هر خانه، ستونی از سنگ های عظیم ومدوّر که روی هم چیده شده است قرار دارد. از سقف خانه ها هیچ اثری نیست. بعضی از این خانه ها بدون سقف، با ستون سنگی وسط آن تقریباً سالم و دست نخورده باقی است. ظاهراً سنگ ها برای اینکه خوب روی یکدیگر قرار بگیرند تراش خورده اند. هیچ نوع گچ یا ساروج برای اتصال سنگ ها بکار نرفته است. در ضمن سنگ ها اکثراً چنان بزرگ و سنگین اند که دو یا چهار نفر قادر به جابجا کردن آنها نیستند.

همانگونه که در نوشته های دکتر افشار نادری آشکار است؛ منطقه ی بهمئی دارای سابقه تاریخی قابل توجهی می باشد و در روزگار صنعتی و تکنولوژیکِ امروز که یکی از نقاط مهّم در فرهنگ و هویت ملتها و اقوام، همین جنبه های تمدن تاریخ گذشتگان است، بر نسل امروز بهمئی است که حافظ چنین آثار گرانقدری بوده و در انتقال این آگاهیهای ارزشمند به نسل آینده نیز کوشا باشد.

12 دیدگاه در “تنگ کُپ بهمئی

  1. با سلام خیلی عالی بود
    لطفا به وب سایت سرآسیاب یوسفی سر بزنید و اگر مطلب جالب و عکسهای تاریخی در مورد شهرستان بهمیی و بخش های سرآسیاب و ممبی دارید به ایمیل من ارسال کنید تا به اسم خودتون بزنم در ضمن از عکسهای وب سایت من هم میتونید در سایتتون استفاده کنید.صمیمانه از شما متشکرم

    • سلام
      باتشکر از ابراز محبت شما، به اطلاع می رساند کپی برداری از مطالب بهمئی دات کام با ذکر منبع بلامانع می باشد.
      موفق باشید

  2. من بچه خاک پاک این دیارم لطفا برای ورود به انجا از من اجازه بگیرید صلوات به روح این مرد شریف که الان در بین ما نیست این پیام از قبر به دست شما میرسد

  3. سلام و با عرض خسته نباشید فراوانـ..
    چن وقت پیش تو اینترنت فهمیدم یکی از شهرای مازندران ایران به اسم شهر “نور” هس که تو یه تَنگ قرار گرفته با اسم کُپ سفلا و امامزاده ی هم داره به اصم بیژن!!که اهالی همو شهر”نور” بیجِن میخوننش و تو پرس جو در مورد نژادشون میگن بیجِنی هستیم..
    اصن یه ماهه رفتم تو امپاس خداصدشاهده!نمیدونم!!!ینی همش تشابه اسمی هس!ی همه تشابه غیر ممکنه!!!!
    گویششون “لهجه” مث لُرای بهمیی دارنَم.
    میشه شما کمی جستجو کنید و ی بنده گیج را از امپاس دراورید؟؟؟

    • سلام
      با تشکر از ابراز محبت شما، در رابطه با کسب آگاهی در خصوص امامزاده بیژن در استان مازندران می توانید به مطلب منتشر شده توسط سایت فارس نیوز مراجعه نمایید. به هر حال گذشته از اینکه حقیقت ماجرا چه می باشد باید در موارد مشابه (تشابهات اسمی گروهها و اقوام) توجه نمود که تا بررسی های موثق تاریخی صورت نگیرد، صِرف وجود اینگونه شباهت ها نمی توان وابستگی های قومی را به دست داد. همچنین با عنایت به اینکه زبانهای ایرانی دارای یک ریشه می باشند، وجود واژه های مشترک همچون « کپ » (اگر دارای تلفظ و معنی یکسان باشد) در بین آنها امری طبیعی بوده و صِرف اینگونه اشتراکات زبانی نمی توان خاستگاه های مشترک قومی را استنباط نمود.
      به هر روی، بهمئی دات کام پیگیری درخواست شما را مدنظر قرار خواهد داد هرچند که از شواهد بر می آید ارتباط قومی میان طایفه بیژنی و ساکنان منطقه امامزاده بیژن در استان مازندران وجود نداشته باشد.
      موفق باشید

      • خیلی ممنون از رسیدگی زود به نظرات!:ِ)
        منظورم از لهجه فقط صرفآ کلمه کپ نیس,بلکه کل لهجه یا زبون شباهتای خیلی زیادی دارن حتی تو وزن گویشیشون.
        بازم تشکر و سپاس فراوانـ..

        • سلام
          همانگونه که در کامنت پیشین عرض گردید؛ بهمئی دات کام پیگیری درخواست شما را (تا زمان بدست آوردن فرصت مناسب برای بررسی موضوع) مدنظر قرار خواهد داد. هرچند هدف اوّل برای بهمئی دات کام شناخت اصالت ایل بهمئی در ساختار سنتی آن می باشد؛ یعنی ساختارهایی که تا اواخر دهه ۴۰ شمسی کمابیش پابرجا بوده اند.
          پیروز باشید

  4. با سلام و خسته نباشید …اطلاعاتی درمورد روستای تاریخی کارند اگه دارید خواهشا در اختیارم قرار دهید چون دارم بر روی این روستا تحقیق می کنم با تشکر…

    • سلام
      با سپاس از ابراز محبت جنابعالی، روستای کارِند یکی از مناطق تاریخی منطقه ی بهمئی احمدی می باشد که برخی از پژوهشگران در آثار خود بدان اشارتی داشته اند. دکتر احمد اقتداری در کتاب دیار شهریاران در این باره می نویسد:
      کارِند نام روستایی است که بر ارتفاعات دره تنگ کوچکی که چشمه آب گرمی و نخلستان کوچک زیبایی دارد مُشرف است. در میان خانه های روستایی این آبادی طاقهای گشاده قوسی از گچ و رواقهای پنج و هفت با ترکیبی بلند و زیبا و گشاده و بسیار دقیق و حساب شده وجود دارد و می توان گفت بمانند خانه های دهدشت است. اگر نظر آقای دکتر هاینس گاوبه آلمانی در خصوص ساختمانهای قدیمی دهدشت را بپذیریم و آنها را بدوران صفوی منسوب بدانیم، ساختمانهای کارند بهمئی گرمسیر هم از دوره صفویه است امّا من بدون آنکه در گمان خود اصراری داشته باشم عقیده دارم که بدوران صفوی بر بناهای بازمانده دوران سلجوقیان و اتابکان در کنار آبهای مناطق این کوهستان عمارات ویرانه های قدیم بازسازی شده و یا در ساختمان عمارت دوران صفوی از سبک ساختمانی بنیان های قدیمی تر اقتباس شده است.
      همانگونه که در کلام دکتر اقتداری آشکار است قدمت بناهای روستای کارند به حداقل ۴۰۰ سال پیش در دوره ی حکومت صفوی برمی گردد هرچند ممکن به زمانهای قدیمی تر چون سلسله های سلجوقی و اتابکان (۸۰۰ إلی ۹۰۰ سال قبل) نیز برسد.

      • سلام ممنون و متشکر از اطلاعات که در مورد روستای کارند در اختیارم قرار دادین …
        در این پروژه ای انجام میدم باید
        شناسه ی کتاب ؛سال نشر کتاب ؛محل نشر؛ناشر و صفحه ی که در مورد روستا توضیح داده رو داشته باشم اگه در دسترس دارید خواهشا در اختیارم قرار دهید …
        ممنون و متشکر

        • سلام
          اطلاعات مورد درخواست شما بدین قرار است:
          ۱- نام کتاب: آثار و بناهای تاریخی خوزستان (دیار شهریاران)
          ۲- نویسنده: احمد اقتداری
          ۳- سال نشر: ۱۳۷۵
          ۴- ناشر: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
          ۵- محل نشر: تهران
          ۶- صفحه ۴۰۸
          موفق باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.